Veelgestelde vragen

Op het Wilhelminapark zijn we vernieuwend bezig en iets dat nieuw is, roept al gauw de nodige vragen op; bij onszelf, onze leden-Herenboeren en andere geïnteresseerden.

Omdat we misschien nog niet op alle individuele vragen een exact antwoord kunnen dichten, hebben we hiernaast veelgestelde vragen en de antwoorden op een rijtje gezet. De lijst wordt regelmatig van een update voorzien.

Maar heeft u zelf een vraag die er niet bij staat, stuur dan gerust een mail naar Wilhelminapark@herenboeren.nl. We doen ons best om hem te beantwoorden en voegen hem toe aan de lijst.

 

Veel vragen over de teelt- en houderijsystemen op onze boerderij worden ook beantwoord in onderstaand filmpje, gemaakt begin juli 2016.

Algemeen

  • Herenboerderij Wilhelminapark is een coöperatie van Herenboeren. Deze inwoners uit de regio, grofweg begrensd door Den Bosch, Veghel, Eindhoven en Tilburg, runnen met elkaar een boerderij.

    Met die boerderij voorzien we in ons eigen voedsel. Gezond, lekker, duurzaam geteeld voedsel tegen een prijs die vergelijkbaar is met die van de supermarkt. Op deze manier weten we waar ons voedsel vandaan komt en hoe het is geproduceerd.

  • Meedoen betekent dat je als huishouden lid wordt van de coöperatie en eenmalig € 2.000,- inlegt. De kosten die de boerderij maakt, worden gezamenlijk betaald. De hoogte van het bedrag is afhankelijk van de begroting die in de algemene ledenvergadering is vastgesteld en het aantal ‘monden’ dat je afneemt.

    In 2019 betaalt een mond per maand € 54,84 inclusief 9% btw. Hiervoor ontvang je idealiter elke week gemiddeld 5 soorten groenten, fruit, aardappelen, eieren, rund-, varkens- en kippenvlees. Mensen die geen vlees eten, betalen € 36,83 per maand  inclusief 6% btw. Voor eenpersoonshuishoudens of huishoudens die aantoonbaar minder eten, behoren halve certificaten tot de mogelijkheid (goed voor één mond dus).

    Door € 2.000,- in te leggen, word je voor onbepaalde tijd voor 1/200 deel eigenaar van de boerderij. Je kunt tijdens uitlevermomenten en evenementen de boerderij bezoeken en zien hoe de producten worden verbouwd. Meewerken mag, maar hoeft niet. Je bent tenslotte Herenboer.

    In termijnen
    Voor mensen die niet in staat zijn de € 2.000,- ineens te betalen, bestaat de mogelijkheid om in 8 termijnen van 250 euro te betalen. Zo wordt de eenmalige investering uitgesmeerd over een periode van twee jaar.

    Wat krijg je?
    Onze boer werkt vraaggestuurd. De leden geven aan wat ze willen eten en de boer probeert dat te produceren; uiteraard voor zover de grond en de regelgeving het toestaan. De praktijk is dat we het teeltplan dat achter ons ligt evalueren, gebruikmakend van de feedback van de leden-Herenboeren

    In het seizoen 2018-2019 teelden we circa 50 soorten groenten en leveren we wekelijks gemiddeld 5 soorten groenten uit. Per mond verwachten we per jaar 4 pakketten kippenvlees te leveren, rundvlees (circa 7,5 kg), varkensvlees (10 kg) en vleeswaren (4 kg). Verder is de inschatting dat we wekelijks per mond 3-5 eieren ontvangen.

    Het groenteaanbod varieert met de seizoenen, en is uiteraard ook afhankelijk van de (weers)omstandigheden op de boerderij.

Onze locatie

  • Om 500 monden te kunnen voeden, is een terrein van een kleine 20 hectare nodig. Zo’n 5 hectare is nodig voor de teelt van groenten en fruit, de rest is bestemd voor aardappelen, onze dieren en de productie van veevoer. We hebben dit areaal gevonden op landgoed Wilhelminapark, prachtig gelegen tussen Boxtel, Vught en Sint-Michielsgestel.

  • De naam Herenboeren Wilhelminapark is ontleend aan het landgoed met die naam, centraal gelegen tussen Boxtel, Vught en Sint-Michielsgestel. Vanaf 2016 wordt op het landgoed, eigendom van de Margraff Stichting, voedsel geproduceerd. Nu lijkt dat iets revolutionairs, maar feit is: niets is minder waar.

    Want al aan het eind van de 18e eeuw werd hier voedsel geproduceerd. In die tijd werd namelijk 130 hectare woeste grond, overwegend heide, met de hand ontgonnen en geschikt gemaakt voor de productie van voedsel voor de inwoners van Den Bosch.

    De intensief ontwaterde rechthoekige percelen werden omzoomd door houthakwallen die destijds dienden als veekering. Ook telde het landgoed jachthuizen en vier boerderijen die elk voorzien waren van bakovens.

    Landgoed Wilhelminapark raakte in de loop van de geschiedenis haar functie als landbouwgebied kwijt; tot nu dus. Wie Wilhelminapark nu bezoekt en zijn ogen goed de kost geeft, ziet het agrarische verleden. En wie er nu ronddwaalt, ziet hoe het landgoed haar functie als producent van eten, met behoud van alle cultuurhistorische en natuurlijke waarden, weer terug heeft gekregen.

    Meer lezen?

Onze productie

  • We telen in beginsel dat wat de leden van onze coöperatie willen eten. Begin 2016 is via een eerste enquête onderzocht wat de leden willen eten en in welke hoeveelheden. Begin 2017 is een tweede enquête gehouden voor het seizoen 2017-2018 en zo ook in 2018 voor het seizoen 2018-2019.

    Onze leden hebben gemiddeld aangegeven ongeveer zestig groenten te willen eten, sommige eens per jaar, anderen wekelijks. Rekening houdend met de vruchtbaarheid van de bodem, proberen we alle groenten te telen.

    De komende jaren gaan we de teelttechnische mogelijkheden en de wensen van de leden, steeds meer op elkaar afstemmen. Want alleen zo kunnen we met elkaar komen tot een duurzame boerderij, in balans.

  • Ja, we hebben op ongeveer 1 hectare 3066 fruitbomen staan, diverse soorten appels, peren en pruimen.

    Verder worden dus verschillende soorten vollegrondsgroenten, aardappels en uien geteeld. Daarnaast worden dieren gehouden ten behoeve van vleesconsumptie: varkens, kippen en runderen. Kippen ook voor eieren. Ook het eten voor de dieren wordt zoveel mogelijk op de boerderij geteeld.

    Onze inschatting is dat we zo circa 60 procent van de voedselbehoefte per huishouden kunnen verzorgen.

  • De bouwvoor op het Wilhelminapark is begin 2015 onderzocht door HAS Hogeschool Den Bosch en adviesbureau Soiltech. Soiltech heeft een bodembalansanalyse uitgevoerd. Die vormde de basis voor een bemestingsadvies voor de teelt van vollegrondsgroente, opgesteld door teeltadviesbureau HortiNova Groep.

    Samen met HAS Hogeschool en Soiltech is een grondverbeterings-/bemestingsplan opgesteld dat in het voorjaar van 2015 is uitgevoerd. Heel 2015 is gebruikt om de bodem van de percelen te verbeteren. Begin 2016 is wederom een bodemonderzoek uitgevoerd en de vruchtbaarheid is al flink verbeterd.

    Na de oogst van 2016 zijn bladrammanas en Japanse haver geteeld, beiden hebben de kwaliteit van onze bodem verdere verbeterd. De kwaliteit van de bodem is nu van dien aard, dat we inschatten ongeveer zestig groenten te kunnen telen zonder de bodem te verslechteren. De jaren daarna is de bodem door compost en stalmest verder verbeterd. Ook de manier waarop we telen, draagt bij aan een betere bodem.

  • Op de boerderij leven we met de seizoenen en de grond zoals die is. Zo leveren we tussen de 40 en 52 weken per jaar wekelijks 5 soorten groenten, in principe genoeg voor zeven dagen eten. Elke ‘mond’ per certificaat heeft verder recht op ongeveer 10 kg vlees, 4 kg vleeswaren van eigen varkens, circa 7,5 kg rundvlees (Brandrood rund), ongeveer 4 kg kippenvlees en wekelijks 3-5 eieren. Vegetarische eters nemen vanzelfsprekend geen vlees af.

Overige vragen

  • Er gaat haast geen rondleiding voorbij, of de vraag komt weer: ‘Telen langs die snelweg, met dat fijnstof, hoe zit dat?’. Gelukkig wordt er continu gemeten hoe het met het fijnstof gesteld staat. Dat doen we niet zelf, maar de overheid, vanuit haar taak om te onderzoeken of de wettelijke norm niet overschreden wordt. In deze bijlage (pdf) tref je een paar kaarten aan, die ten minste duidelijk maken dat alle metingen aantonen dat de hoeveelheid fijnstof langs de snelweg binnen de wettelijke grenzen blijft. Maar los daarvan: het advies luidt sowieso om groenten en fruit te wassen voor gebruik.

  • Herenboeren Nederland is gestart als een initiatief van enkele bewuste consumenten uit Boxtel. Deze groep heeft het concept van een lokale Herenboerderij bedacht, laten onderzoeken en doorrekenen. De Herenboeren Wilhelminapark in Boxtel is de eerste van Nederland.

    Het idee van de Herenboerderij is zich gaan verspreiden en er kwamen al snel aanvragen uit het hele land. Herenboeren Nederland is intussen uitgegroeid tot een landelijke organisatie van professionals die meerdere lokale initiatieven ondersteunen met hun expertise, zowel bij de oprichting als in de voortgang. Denk daarbij aan juridische vraagstukken, automatisering, onroerend goed zaken, certificeringsprocessen, teeltplannen, verzekeringen, regelgeving en voedselveiligheid.

    www.herenboeren.nl

De coöperatie

  • Als je Herenboer wil worden, kun je het het aanmeld- en machtigingsformulier invullen en terugsturen of mailen. Voordat je tekent, is het wel goed om Statuten en het Huishoudelijk Reglement door te lezen. Bedenk ook voor hoeveel monden je wilt afnemen; een half certificaat is goed voor één mond, een heel certificaat is goed voor twee tot maximaal vijf monden.

    Als je het formulier terugstuurt, je een ontvangstbevestiging hebt gekregen en het ledencertificaat is betaald, ben je lid. Vanaf dat moment ben je welkom om wekelijks je oogst op te halen. Overigens kunnen zowel natuurlijke personen als rechtspersonen lid worden. Voorwaarde is wel dat je de doelstelling van de coöperatie onderschrijft. Het lidmaatschap wordt aangegaan voor een periode van ten minste drie kalenderjaren. Na het verstrijken van het derde kalenderjaar wordt het lidmaatschap jaarlijks automatisch met een kalenderjaar verlengd.

  • Ja, dat kan. Voor mensen die graag van eigen Herenboerderij eten maar opzien tegen de eenmalige investering, bestaat de mogelijkheid om in 8 termijnen van 250 euro te betalen. De investering wordt zo uitgesmeerd over 2 jaar.

  • We hebben een coöperatie met leden. Uit de leden is een bestuur gekozen dat de dagelijkse zaken beheert. Ten minste één keer per jaar is er een ledenvergadering waarin je als lid meebeslist over onder meer de begroting, de veehouderij, het jaarlijkse teeltplan, de logistiek en wat er op en rond de boerderij verder aan activiteiten wordt ontplooid.

  • Onze boerderij kan 500 monden voeden, circa 200 huishoudens. Dat is feitelijk het maximum, maar ook het minimum, om met elkaar een kleinschalige boerderij te hebben. De ongeveer 200 huishoudens vormen een groep, men kent elkaar, onderneemt activiteiten op de boerderij, ruilt producten of neemt de boodschappen voor elkaar mee.

    Als zich meer dan 200 gezinnen aanmelden, dan wordt er een nieuwe groep gevormd die zijn eigen kleinschalige herenboerderij opzet.

  • Ja. Wat we zaaien of planten wordt normaliter in het vroege voorjaar van elk kalenderjaar bepaald. Het kan in theorie dus zo zijn dat de oogst in het seizoen niet voldoende is om ook de nieuwkomers evenveel voedsel aan te bieden als de huishoudens die al langer lid zijn van de coöperatie. Maar van de andere kant is de oogst niet precies te voorspellen. Bovendien kunnen we het teeltplan tot op zekere hoogte wel zo aanpassen, dat de verwachtte oogst toeneemt. Dat kan betekenen dat er meer eten beschikbaar is, ook voor de nieuwkomers.

  • Het lidmaatschap eindigt door het overlijden van het lid (natuurlijk persoon), het faillissement van het lid (rechtspersoon) of opzegging door het lid met inachtneming van de geldende termijnen. Opzeggen gebeurt schriftelijk bij het bestuur, vóór 1 oktober van het laatste kalenderjaar dat men lid wil zijn. Details over de beëindiging van het lidmaatschap zijn vastgelegd in het huishoudelijk reglement. Hierin is ook de financiële afwikkeling van de opzegging vastgelegd.

     
  • Op dit moment wordt er vanuit gegaan dat de aankoop van het ledencertificaat (€1.000 of €2.000) niet opgegeven hoeft te worden als vermogen (box 3). Echter de bepaling of het wel of niet behoord tot de ‘grondslag sparen en beleggen’ is niet eenduidig uit te leggen.

    Om er zeker van te zijn dat we onze leden correct informeren hebben we contact gezocht met een belastingadviseur om dit uit te zoeken. Zodra de uitkomsten bekend zijn zullen we dat aan onze leden mededelen.

    Als de coöperatie tot winstuitkering zou overgaan, dan zou dit wel opgegeven moeten worden bij de belastingdienst. Echter, de coöperatie heeft geen winstoogmerk en het is dus ook niet de verwachting dat de coöperatie winst gaat uitkeren.

De boerderij in de praktijk


  • De coöperatie heeft Geert in dienst, een boer met kennis en ervaring. Hij verricht het werk op het land en verzorgt de dieren. Als de boer ziek is of in drukke tijden, kan hij de hulp inroepen van (t.z.t.) de omliggende Herenboerderijen of loonwerkers inhuren. De begroting van de Herenboerderij biedt ruimte voor het inhuren van arbeid.

    De leden van de coöperatie kunnen ook meewerken op de boerderij, maar dat hoeft niet. Als je  alleen maar je oogst ophaalt, is dat ook goed.

  • We werken toe naar een systeem waarbij de leden samen bepalen wat ze willen eten. En dat is dan, gemiddeld genomen, ook wat onze boer aan ze levert. Deze flyer geeft een indruk van wat we in 2018/2019 produceerden en uitleverden.

  • Het is op twee momenten in de week mogelijk om groenten, fruit, eieren en het bestelde vlees op te halen, woensdag tussen 16.30 en 17.30 uur en zaterdag tussen 11 en 13 uur. De pakketten worden uitgeleverd bij een kraam op de boerderij. De ervaring leert dat de meeste mensen het gewoon ontzettend leuk vinden om ten minste eens per week hun boerderij te bezoeken en collega-Herenboeren te ontmoeten.

  • Omdat het ‘onze’ boerderij is, kunnen alle leden met initiatieven komen waarbij de producten van de boerderij als basis dienen. Er is nu al een activiteitencommissie, een groep leden die rondwandelingen organiseert en een groep die recepten bedenkt en uitwisselt: de Herenkeuken, ook voor dames. Zo maken we de boerderij samen tot een succes!

  • Een koude of warme kas of een plastic tunnel, maakt het mogelijk het seizoen te verlengen. In 2018 is besloten om een plastic tunnelkas te gaan bouwen die een langer groeiseizoen mogelijk maakt. In 2019 wordt de tunnel geplaatst.

  • Nee. Herenboerderij Wilhelminapark is een kleinschalig, gemengd bedrijf. Veel taken in het proces kunnen we zelf uitvoeren. Maar het slachten van dieren, is bijvoorbeeld een vak op zich. Dat laten we dus over aan een professionele slachter in de buurt. Een ander bedrijf maakt van een deel van het vlees, de vleeswaren.

  • De boerderij van Herenboeren Wilhelminapark verbouwt verschillende soorten groenten en fruit. Op die manier wordt het risico gespreid. Dus mocht een deel van de oogst mislukken, dan zijn er nog voldoende andere producten om aan de leden aan te bieden.

    Daarnaast zal er, op termijn, samengewerkt gaan worden met andere Herenboerderijen in de omgeving. Omdat iedere boerderij straks iets meer produceert dan strikt nodig is, kan er mogelijk uitgewisseld worden.

  • Officieel niet. Biologisch is een officieel door SKAL verleend keurmerk. Iedereen die een biologisch product eet, weet dan zeker dat het voldoet aan de criteria van het keurmerk. Binnen de coöperatie zijn we onze eigen markt en bepalen we zelf hoe we werken aan een in alle opzichten duurzame voedselproductie. Het is onderdeel van onze zoektocht naar de ‘meest duurzame vorm van landbouw’. We noemen het zelf ook wel natuurgedreven landbouw.

    We vinden transparantie en grip op de methode momenteel het belangrijkste sturingselement. Vraag gestuurd voedsel produceren; dat is wat ons drijft. In tegenstelling tot biologisch (productiemaximalisatie per ha) geeft dat meer ruimte om naar productie-optimalisatie te gaan.

    We zoeken naar de draagkracht van de bodem voor voedselproductie, uitgaande van een gezonde bodem in een gezond landschap. Het gebruik van middelen wordt hierbij zoveel mogelijk voorkomen. En mocht een middel noodzakelijk zijn, dan gebruiken we een middel dat toegestaan is in de biologische landbouw.

    Zie ook deze speciale website van Herenboeren Nederland

  • Nee, vooralsnog gaan we vee houden voor vleesconsumptie. Het verzuivelen van eigen melk kan mogelijk wel rendabel worden gemaakt als meer Herenboerderijen dit gezamenlijk oppakken.

  • Van Zoggel Catering verpakt en bewerkt een deel van ons vlees. Ze hebben een overzicht gemaakt waarin per product met varkensvlees de Ingrediënten en allergenen (pdf) staan vermeld.